شهر بسطام در دورۀ ایلخانی مورد توجه غازان خان و اولجایتو قرار گرفت. این مساله موجب شد که شاهان تیموری نیز به مجموعه بناهای بسطام و به ‌ویژه مدرسۀ آن توجه نمایند .
علمای بسطام در این مدرسه به تدریس علوم اسلامی پرداخته اند که ما  مختصر به شرح حال چند شخصیت اشاره خواهیم کرد :


شیخ‌ علی بسطامی‌ ،معروف‌ به‌ مُصَنِّفَك ‌:

شیخ‌ علی‌ بن‌ مجدالدین‌ بسطامی‌ ،مشهور به‌ مُصنفك‌ در سال‌ 803 ه.ق‌ در بسطام‌ متولّد شد .تذکره نویسان علّت‌ ملقّب‌ به‌ مُصنفك‌ را این گونه شرح داده اند:«‌ چون‌ در نوجوانی‌ شروع‌ به‌ تالیف ‌كتاب‌ كرد به‌ این‌ لقب‌ مشهور شد.»11


بسطامی ،یكی‌ از نوادگان‌ امام‌ فخر رازی ‌است‌ به این صورت که محمود یکی از نوادگان فخر رازی در هرات‌ تحصیل‌ كرد و به‌ حجاز سفر كرد و از حجاز به ‌بسطام‌ آمد مردم‌ بسطام‌ به‌ او عزّت‌ و احترام‌ گذاشتند زیرا از سیمای‌ او سیمای‌ فخرالدین‌ رازی‌ دیده‌ می‌شد وی‌ با مطالعه‌ در كتب‌ و تتبع‌ در پژوهش‌ گذشتگان‌ شهرت‌ علمی‌ای‌ كسب‌ كرد او فرزندی‌ به‌ نام‌ مسعود داشت‌ كه‌ با وجود تحصیل‌ علم‌ و كوشش‌ زیاد ،اما به‌ مرتبه‌ علمی‌ پدرش ‌نرسید و به‌ وعظ‌ و سخنرانی‌ پرداخت‌ و در همان‌ بسطام‌ ماند و به‌ شهر دیگری‌ مهاجرت‌ نكرد.

فرزندی‌ از او به‌ نام‌ محمّد به‌ یادگار ماند او نیز علوم‌ متداول‌ عصر خود را فرا گرفت‌ ولی‌ شهرت‌ علمی‌ پیدا نكرد فرزند او نیز مجدالدین‌ محمّد پس‌ از كسب‌ علوم‌ دانشمندی‌ مشهور شد كه‌ امام ‌و پیشوای‌ مردم‌ گردید فرزند او به‌ نام‌ علی‌ مشهور به‌ مولانا مصنفك ‌پس‌ از تحصیل‌ دانش‌ شهرت‌ عالم گیری‌ پیدا كرد وی‌ در نه‌ سالگی‌ در سال‌ 812 با برادرش‌ به‌ هرات‌ رفت‌ و در محضر دانشمندان‌ هرات‌ حاضر شد و به‌ كسب‌ دانش‌ مشغول‌ شد.12


مصنفك‌ در كتاب‌ تحفه‌ المحمودیه‌ از سه استاد خود به بزرگی یاد می کند که عبارتند از :مولانا جلال‌ الدین‌ یوسف‌ اوبهی‌ و محمود امامی‌ هروی‌ و عبدالعزیز بن‌ احمد بن‌ عبدالعزیز ابهری‌ .13  مصنفك‌ در 38 سالگی‌ از هرات‌ به‌ شهرهای‌ مختلف‌ از جمله‌ به‌ بسطام‌ سفر كرد و در مدرسه شاهرخیه این‌ شهر تدریس‌ كرد و برخی ‌كتب‌ خود را در این‌ مدرسه‌ نوشت.‌ بسطامی در 42 سالگی‌ به‌ ممالك‌ روم‌ و سپس‌ به‌ قونیه‌ رفت‌.14


تذکره نویسان ،تعداد تالیفات بسطامی را ،حدود چهل اثر ذکر کرده اند. ما در زیر فقط به ذکر آثاری می پردازیم که در مدرسۀ شاهرخیه بسطام ،نوشته است:


1- شرح‌ قصیده‌ برده‌ در 35 سالگی‌ :مصنفك‌ در تاریخ‌ 18 رمضان‌ سال‌ 836 آن‌ را در مدرسه‌ شاهرخیه‌بسطام‌ به‌ پایان‌ رسانده‌ است‌.15
2- شرح‌ قصیده‌ روحیه‌ ابن‌ سینا در 35 سالگی‌.
وی‌ شرح‌ این‌ قصیده‌ را نیز در سوم‌ صفر سال‌ 837 در مدرسه ‌شاهرخیه بسطام‌ به‌ پایان‌ رسانده‌ است‌.16
3- شرح‌ وقایه الروایه‌ فی‌ مسایل‌ الهدایه‌ كه‌ برهان‌ الشریعه‌ محمود فرزند صدر الشریعه‌ اوّل‌ از علمای‌ سده هفتم‌ در فروع‌ فقه‌ حنفی‌ برای‌ عبیدالله بن‌ مسعود (متوفی‌' 745)-نوه دختری خود -نوشته‌ است‌ و مصنفك‌ این‌ شرح‌ را درسال‌ 834 در بسطام‌ نوشت‌ و در ادرنه‌ تركیه‌ پاكنویس‌ كرد.17
4- شرح‌ بر «المفتاح‌ العلوم‌» سكّاكی‌ (متوفّی‌ 626) كه‌ مصنفك‌ در سال‌ 830 در هرات‌ شروع‌ به‌ تألیف‌ كرد و در سال‌ 832 در بسطام‌ به ‌پایان‌ رساند.18

خادم بسطامی :

یکی دیگر از استادان مدرسۀ شاهرخیه ،خادم بسطامی است که در قرن یازدهم هجری زندگی می کرده است .ملیحای سمرقندی (1060-1104ق) یکی از تذکره نویسانی است که شرح حال وی را نوشته است.


وی در سفری که به شهر بسطام داشته است با وی و برادرش ملاقات کرده است وی در این باره نوشته است « خادم بسطامی در سر مزار پرنور کامل السرور سلطان الاتقیا سلطان بایزید –عیله الرحمه والغفران-به مکتب داری مشغول است .مکتبش دارالتعلیمی بود که از جوانان نوخاسته جوش پری می نمود .


در مکتبی بدین خوبی که رشک مکان حورالعین است و شبیه بهشت برین مشارالیه منصب رضوان داشت و خود را به حضرت بزرگوار نسبت می داد و به جاروب کشی آن روضه الصفا و بقعه الضیا مداومت می نمود .سمرقندی در ادامه نوشته است «در تاریخ هزار و هشتاد و نه 1089 بیگاه عید شهر رجب المرجب بود که در آن جا مقام کرده شده بود .از جملۀ حریفان و رفیقان محمد خادم مذکور و محمدتقی ،برادر مشارالیه –که ذکرش عن قریب می آید- بودند و از جمله اشعار خود آن چه به رسم یادگار نوشته داده بود این است


کلامی در فصاحت به زخاموشی نمی باشد    کم از مار دو سر انشای سرگوشی نمی باشد

به قدر احتیاج امیدوارم زآن که می دانم        کریمان را ز درویشان فراموشی نمی باشد
چنان نالیده ام در پستی طالع که می دانم     غبارم را به گردون میل همدوشی نمی باشد
به این افسردگان تیغ زبان کی کارگر گردد   محال است این که خون مرده رزق نیشتر گردد19

لطیف بسطامی:

نویسنده ،شرح حال وی را جز در کتاب «مذکرالاصحاب » در منبع دیگری نیافت .سمرقندی  نوشته است «لطیف از بسطام است محمدتقی نام دارد و برادر خادم بسطامی است –که ذکرش گذشت-هر دو به اتفاق به تعلیم اطفال در سر مزار فایض الانوار شیخ نامی سلطان بایزید بسطامی مقیّدند .هر دو شاعر می باشند و از جمله اشعار اوست :


بیا که چشم تر و روی کهربا اینجاست               دل چوآینۀ صاف با صفا اینجاست

نشسته ای تو ،به عیش نشاط برمسند            تن ضعیف من [و] نقش بوریا اینجاست
گل از خجالت روی تو در خوی خجلت                به خون نشسته دلم پای از حنا اینجاست
به هیچ جای دگر دل نمی نشیند از آنک            نگاه گرم تواَش می کشد که اینجاست
اگر به ناز خرامی به سوی گمشدگان                نیاز ناز تو جان ها به مرحبا اینجاست
به طاق ابروی جانان ،قسم که محرابی است      عبادتی که بود موجب رضا اینجاست»
لب شیرین تو هر گه که شکر می ریزد               طوطی اندر شکرستان تو پر می ریزد
دل که یک قطرۀ خون بیش نباشد زکجا              این همه برسر هم سخت جگر می ریزد»20

میر مطلب ‌بسطامی :‌


آقا میرمطلّب‌ بسطامی‌ ،یکی از فقها و فلاسفۀ بسطام است که در قرن سیزدهم زندگی می کرد. وی در سال‌ 1274 ه.ق‌ در بسطام‌ دیده‌ به‌ جهان‌گشود .از دست خطی که از ایشان باقی مانده ،خود را در سال 1322هجری قمری ،این گونه معرفی کرده است :«الاحقرمطلب حسینی بن سیدمحمد بن میرمطلب بن میرنظام الدین بن نظام بن میرعبدالله بن میر محمدبن میراسدالله بن میرسیعلی بن میرمسعود بن سیدعلی بن سیدنعمت الله بن سیدمحمود بن سیدقاسم بن سیدحسن حسینی »21


وی مقدمات و دانش های ابتدایی را ازمحضر بزرگان و علمای  بسطام‌ و شاهرود از جمله :آخوند ملاحسین مدرس شاهرودی آموخت .برای ادامۀ ‌تحصیل‌ ،عازم‌ مشهد مقدّس‌ گردید. دو سال‌ در شهر مشهد مقدس سکونت کرد و از محضر علمای‌ آن‌ شهر بهره برد.


سپس‌ به‌ تهران‌ عزیمت‌ کرد و نزد علمای‌ آن‌ شهر از جمله‌ آقا سید عبدالحمید گروسی ‌،آقا صادق‌ همدانی‌ ،آقا سید محمّد اصفهانی‌ و میرزا محمّدتقی‌ گرگانی‌ تحصیل‌ كرده‌ و سپس‌ در سال 1299ه.ق به‌ عتبات‌ عالیات‌ مشرّف‌ شد و مدت چهارسال در سامرا از محضر میرزا شیرازی فیض وافی برد.22


سپس به نجف اشرف ،مشرف شد و مدت هشت سال در آن شهر از محضر آیات عظام :آیت الله سیدمحمد اصفهانی و حبیب‌الله رشتی‌ صاحب «بدایع الافکار» و آخوند خراسانی‌ ،صاحب کفایه  بهره‌ برد. وی پس از دریافت درجه اجتهاد به بسطام مراجعت کرد و پس‌ از آن‌ به‌ مشهدمقدّس‌ عزیمت‌ نمود و به‌ تدریس‌ و انجام‌ وظایف‌ دینی‌ خویش‌ پرداخت‌.


در اواخر عمر مجدداً به‌ موطن‌ خویش ‌،بسطام‌ مراجعت‌ و به‌ انجام ‌موعظه‌ و ارشاد و تدریس‌ پرداخت‌. وی انسانی وارسته و زاهد بود و بیشتر اوقات را به تفکر می پرداخت و در میان مردم به سادگی می زیست23


از جمله‌ خدمات‌ آقا سیدمیرمطلّب‌ بسطامی‌ تدوین‌ تقریرات‌ درس‌ اصول‌ آخوند خراسانی‌ است‌ كه‌ قبل‌ از تدوین‌ كتاب‌ كفایه‌ الاصول‌ آخوند خراسانی انجام‌ پذیرفت‌.


از آثار دیگر ایشان‌ كتاب‌ مشاهد سبع‌ یا ریاض‌ العقول‌ است‌ كه‌ مشتمل‌ بر مباحث‌ فلسفی‌ و اسفار نفسی‌ است‌ .این کتاب به کوشش آیت الله سیدمحمدباقر طاهری شاهرودی ،نوۀ دختری آقامیرمطلّب‌ بسطامی با تعلیقات در سال 1356 شمسی چاپ شد‌ ،بسطامی گذشته‌ از مقامات‌ علمی‌ ،صاحب‌ كشف‌ و كرامات‌ بود ،از جمله‌ این‌ كه‌ در اواخر عمر در ماه‌ مبارك‌ رمضان‌ در مسجد خود مشغول‌ موعظه‌ و ارشاد بود كه‌ به‌ ناگاه‌ سرائر و بواطن‌ مردم‌ پای‌ منبر بر وی‌ مكشوف‌ شد و مردم‌ را به‌ صورت های‌ مختلف‌ دید و پس‌ از آن‌ دیگر به‌ مسجد و منبر نرفته‌ و كنج‌ خلوت‌ و انزوا اختیار كرد تا این كه‌ در سال‌ 1359 ه.ق‌ ندای‌ حق‌ را لبیك‌ گفته‌ و از این‌ جهان‌ رخت‌ بربست‌.24 وی‌ در مدرسۀ شاهرخیه  ،حوزۀ درسی‌ تشكیل‌ داد كه‌ فضلا و محصلین‌ از گوشه‌ و كنار آمده‌ و از آن‌ وجود مبارك‌ بهره‌مند گردیدند.25


آقا میرمطلب بسطامی

شیخ‌ محمد معروف‌ به‌ فاضل‌ بسطامی‌ :


شیخ‌ محمد ،معروف‌ به‌ فاضل‌ بسطامی‌ از استادان مبرز(بزرگ و نامور) مدرسۀ شاهرخیه بسطام بود و مدتی در این مدرسه به تدریس مشغول بود .این شخصیت را نباید با نوروزعلی ،فاضل بسطامی ،مولف کتاب فردوس التواریخ ،اشتباه گرفت .شخصیت اخیر در کودکی با خانواده از بسطام به مشهد مقدس مهاجرت کرد .26


برخی محققان تصریح کرده اند که آیت الله سیدمحمود شاهرودی(1300-1394ق) در عنفوان جوانی برای تحصیل مقدمات علوم اسلامی از روستای آقاعبدالله به مدرسۀ شاهرخیه آمد و مدتی دراین مدرسه ،شاگرد بسطامی بود27بسطامی ،سپس  به‌ مشهد مقدّس‌ مهاجرت‌ كرد و از علما و مدرسین‌ معروف‌ حوزه‌ علمیه مشهد شد و بسیاری‌ از علمای‌ مشهد و قم‌ و نجف‌ از محضر علمی‌ وی‌ بهره‌ و استفاده‌ بردند .یكی‌ از شاگردان‌ وی‌ آقاشیخ‌ عبدالوهاب‌ برادر آقاشیخ‌ عبدالرزاق‌ است‌ .


وی‌ در محضر آقا شیخ‌ محمدفاضل‌ بسطامی‌ و آقا سیدجعفر شهرستانی‌ و حاج‌ آقاحسین‌ قمی‌ درس‌ خواند.28بسطامی ،مدتی نیز از طرف آیت الله کفایی ، متولی مدرسۀ سعدیۀ (پایین پای) مشهدمقدس بود. علاوه بر آن ،وی جزءِ انجمن ایالتی خراسان و سیستان بود و فعالیت سیاسی و اجتماعی ، داشت.




شیخ عبدالرّسول‌ حسنی :

آقا شیخ عبدالرّسول‌ فرزند عالم پرهیزگار ،‌ملا فضل‌الله بسطامی‌  در سال‌ 1290 ه.ش‌ در بسطام‌ متولد شد. جدّش ملا نورمحمد از اعاظم شاگردان سیدمحمدباقر شفتی (متوفی 1260ق)معروف به حجت  الاسلام بود28بسطامی ،پس از تحصیل در حوزۀ علمیه بسطام و حوزۀ علمیه شاهرود(مدرسۀ بازار )در سال‌1309 ش برای‌ تحصیل‌ به‌ قم‌ عزیمت‌ نمود.


ادبیات‌ را از مرحوم‌ شیخ‌ابوالقاسم‌ نحوی‌ وحجت الاسلام  ادیب‌ تهرانی‌ و سطوح‌ را از محضر حاج‌ شیخ‌ علی‌اصغر صالحی‌ كرمانی‌ و آیت الله العظمی نجفی‌ مرعشی‌ و حاج‌ شیخ‌ عباسعلی ‌شاهرودی‌ و آیت الله حاج‌ میرزا شهاب‌ همدانی‌ و آقا شیخ‌ حسین‌ گیلانی‌ و حاج‌شیخ‌ مهدی‌ مازندرانی‌ فرا گرفته‌ و از درس‌ خارج‌ مرحوم‌ حضرات‌ آیات ‌عظام‌ حجّت‌ و خوانساری‌ استفاده‌ نمود .30 


از هم دوره های ایشان می توان به آیت الله مکارم شیرازی و استادمطهری اشاره کرد .بسطامی پس‌ از دوازده‌ سال‌ اقامت‌ در قم‌ در سال‌ 1321 ش به‌ بسطام‌ ،مهاجرت‌ نمود و در این شهر به‌ امر تبلیغ‌دین‌ مشغول‌ گردید.


آیت الله سبحانی ، در توصیف خلق وخوی این عالم ربانی ،(قریب به این مضمون) فرمودند : ایشان از اخلاق محمدی برخوردارند31


شیخ عبدالرسول حسنی

وی تا پایان عمر با برکت خویش به عنوان عالم بزرگ شهر ،مطرح بود و ضمن اقامۀ نماز جماعت در مسجد جامع شهر به ایراد سخنرانی های ارزشمند که سرشار از پند و اندرز و موعظه بود ،می پرداخت .یکی از اقدامات ارزنده و فراموش نشدنی ایشان ،احیا و بازگشایی مجدد حوزه علمیۀ بسطام(مدرسۀ شاهرخیه) بود که با نام «مدرسۀ باقرالعلوم » به حیات علمی خود ادامه داد و جان تازه ای گرفت و طلبه های زیادی از اطراف روستاهای بسطام به تحصیل پرداختند


امام خمینی(ره) در فرمانی درسال 1405قمری ،وی را فرد موثق خود در امور حسبیه و اخذ و صرف سهم امام معرفی کرده است32


حاج‌ شیخ‌ علی‌ توحیدی‌ بسطامی :


حاج‌ شیخ‌ علی‌ توحیدی‌ در سال‌ 1316 ه.ق‌ در بسطام‌ دیده‌ به‌ جهان‌گشود. تحصیلات‌ مقدّماتی‌ را در موطن‌ خویش‌ سپری‌ ساخت‌ و سپس‌ به‌ مشهد مقدّس‌ ،عزیمت‌ نمود. مدّت‌ هفت‌ سال‌ از درس‌ مرحوم‌ ،آقازاده‌ بزرگ‌ آخوند و مرحوم‌ آیت‌الله العظمی‌ حاج‌ آقاحسین‌ قمی‌ بهره‌ برد و سپس‌ به‌ قم‌ عزیمت‌ نمود و مدّت‌ یك‌ سال‌ از محضر مرحوم‌ حاج‌ شیخ‌ عبدالكریم‌ حائری‌ یزدی‌ استفاده‌ نمود.


سپس‌ برای‌ تكمیل‌ مدارج‌ عالی‌ به‌ نجف‌ اشرف‌ مشرّف‌ گردید و در طول‌ مدّت‌ شانزده‌ سال‌ اقامت‌ در آن‌ دیار از محضر حضرات‌ آیات‌ عظام‌ نائینی‌ و آقا ضیاالدین‌ عراقی‌ و آقا سیدابوالحسن‌ اصفهانی‌ و دیگران‌ كسب‌ فیض‌نمود .ایشان‌ بعد از نیل‌ به‌ درجه‌ اجتهاد به‌ زادگاه‌ خویش‌ بازگشت‌ و به ‌انجام‌ تكالیف‌ شرعیه‌ و تبلیغ‌ دین‌ و تدریس‌ پرداخت‌.33 


آیت‌الله حاج‌ شیخ‌ علی‌ توحیدی‌ ‌ در كمالات ‌اخلاقی‌ و سلوك‌ عملی‌ ،زبانزد خاص‌ و عام‌ بود. وی در29تیرماه ‌ 1366 ه.ش‌ دعوت‌ حق‌ را لبیگ‌ گفت‌ و به‌ ملكوت‌ اعلی‌'پیوست ‌.یک روز بعد برحسب وصیت خودش ،پیکرش را به مشهد مقدس منتقل کردند و در مقبرۀ چهارم صحن آزادی حرم مطهر ،دفن شد34



حجه‌الاسلام‌ و المسلمین‌ محمّدحسین‌ روحانی :

وی ‌ فرزند حاج‌ شیخ‌ عباس‌ است که در سال‌ 1325 ه.ش‌ دیده‌ به‌ جهان‌ گشود. در سال‌ 1341 پس‌ از رحلت ‌پدر برای‌ كسب‌ فیض‌ از محضر علمای‌ عراق‌ به‌ نجف‌ اشرف‌ مهاجرت ‌كرد و تا سال‌ 1358 در آن‌ شهر اقامت‌ داشت‌.


از استادان‌ معروف‌ او می‌توان‌ به‌ شهید محمّدباقر صدر،آیت‌ الله خویی‌ ،شیخ‌ مجتبی‌ لنكرانی‌ و حضرت‌ امام‌ خمینی(ره)‌ اشاره‌ كرد. سه‌ ماه‌قبل‌ از بازگشت‌ به‌ ایران ‌،حزب‌ بعث‌ عراق‌ ،او را به‌ دلیل‌ حمایت‌ از امام‌ در نجف‌ دستگیر كرد و پس‌ از سه‌ ماه‌ زندانی‌ آزاد كرد.


روحانی‌ پس‌ از بازگشت‌ به‌ ایران‌ در شهر خوانسار اقامت گزید‌ و تا سال‌1362 در حوزه‌ علمیه‌ آن‌ شهر به‌ تدریس‌ مبادرت‌ ورزید .سپس‌ به‌ مدّت ‌پنج‌ سال‌ در حوزه‌ علمیه‌ قم‌ به‌ تدریس‌ ادامه‌ داد. در سال‌ 1367 به‌ بسطام برگشت و مدّت‌ شش‌ سال‌ در حوزه‌ علمیه‌ و دانشگاه‌ آزاد اسلامی‌ به‌ تدریس‌ پرداخت‌. از سال‌ 1373 تا پایان‌ عمر ،مسئولیت‌ امام‌ جمعه‌ بسطام‌ را برعهده‌ داشت‌. علاوه‌ بر مسئولیت‌ مذكور ،حوزه‌ علمیه بسطام(مدرسۀ شاهرخیه) را سر و سامان‌ داد و به‌ آن‌ رونق ‌بخشید تا سرانجام در 1380‌ یكی‌ از مدارس‌ علمی‌ نمونه‌ كشور شناخته‌ شد.


روحانی‌ پس‌ از عمری‌ تلاش‌ و خدمت‌ در تاریخ‌ 15/7/1380 ندای‌ حق‌را لبیك‌ گفت‌ و جان‌ به‌ جان‌ آفرین‌ تسلیم‌ كرد و در مقابل‌ مدرسۀ شاهرخیه‌ به‌ خاك‌ سپرده‌ شد.35 

محمدحسین روحانی


نتیجه گیری


شخصیت و مقبرۀ بایزید ،موجب شکل گیری بناهای متعددی شد که از جملۀ آن ها ،مدرسۀ شاهرخیه است که موسس آن ،شاهرخ تیموری است. این مدرسه به سبک ایوانی ایوانی طراحی و ساخته شده است .در معماری مدرسه ،می توان ویژگی های عصر تیموری را به وضوح مشاهده کرد.


مساحت این مدرسه 1400متر است .استادان بزرگی چون مصنّفک بسطامی ، خادم بسطامی ،آیت الله حسنی و ...در آن به تدریس پرداختند و شاگردانی در این مدرسه ،علوم مقدماتی را کسب کردند که در آینده از مراجع تقلید و بزرگان کشور شدند مانند :آیت الله شاهرودی ،فاضل بسطامی و... و برخی از تالیفات مشاهیر بسطام ،در این مدرسه نوشته یا استنساخ شده است .مانند برخی تالیفات مصنفک بسطامی و کتاب «معرفت التقویم شمسی »محمدحسین بسطامی که محمدجعفربسطامی ،آن را در سال 1255ق در این مدرسه با خط نستعلیق ،استنساخ کرده است .


این مدرسه تا سال 1352شمسی یک طبقه بود ولی در سال مزبور از سوی میراث فرهنگی ،یک طبقه به آن افزوده شد و هم اکنون ،یکی از مدارس دینی فعال استان سمنان شناخته می شود .


اینک با نام مدرسۀ باقرالعلوم به حیات خود ادامه می دهد و تعدادی طلبه در این مدرسه مشغول به تحصیل هستند که مسئولیت مدرسه با امام جمعۀ بسطام ، حجت الاسلام سیدعلی رضوی است .


*استاد یار گروه باستان شناسی دانشگاه بوعلی سیناهمدان

**این مقاله درکتاب بسطام پژوهی ، صص 188-214 و فصلنامه میراث جاویدان ،ش86، س1393 ،صص 113-140،به چاپ رسیده است .خوانندگان برای دیدن تصاویر معماری مدرسه به دو منبع مزبور مراجعه کنند

یادداشت ها

1-حبیب السیر ، ص 7/2
2- مطلع السعدین ومجمع البحرین ص178/1
3-روضات الجنات فی تاریخ مدینه هرات ،ص215
4- قدرت ،سیاست و مذهب در ایران عهد تیموری ،ص302
5- مطلع السعدین و مجمع البحرین،632/2
6-مجمل فصیحی ،264/2
7-مجموعه بناهای مذهبی بسطام ،محمدابراهیم زارعی ،پایان نامۀ کارشناسی ارشد(منتشرنشده )1371 ،صص232-240
8-همان ، 241
9-فصلنامۀ اثر ،سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران، 1359،ش 2،3و4، ص242
10- مجموعه بناهای مذهبی بسطام، 243
11- الشقائق النعمانیه فی علماالدوله العثمانیه، 149
12- مفتاح السعاده،174/1  ؛ شرح حال وزندگی ومناظرات امام فخرالدین رازی، 41
13- مفتاح السعاده، 177
14-بسطام نامه ، سیدهادی میرآقایی ، 167-169
15- فهرست کتابخانه اهدایی محمدمشکوه به کتابخانه دانشگاه تهران، 717/2
16- کشف الظنون ،1544/6
17- فهرست کتابخانه مجلس  ، 1347 /9
18- تاریخ ادبیات در ایران ، دکتر ذبیح الله صفا، 117/4
19- مذکّر الاصحاب،151
20-همان ،327
21- ریاض العقول ، ص1
22- گنجینۀ دانشمندان ،7/ 130
23-ستارگان آسمان فقاهت ، 33/1
 24-دانشمندان اسلامی ، 234
25 –بسطام نامه ،269-70
26-همان ، 198-220
27-شرح حال آیت الله شاهرودی ، 34
28-بسطام نامه، 266-8
29- گنجینه دانشمندان ، 3/203
30-ستارگان آسمان فقاهت ، 81
31-همان ، 82
 32-صحیفه نور، 19/24
33-سیمای استان سمنان ، 96/3)
34-مشاهیر مدفون در حرم رضوی ، 82
35-ستاره ای برکرانه خاک ،117-118

منابع

1-تاریخ آداب اللغه العربیه ،جرجی زیدان ،مصر ،1914
2-تاریخ ادبیات در ایران ،دکتر ذبیح الله صفا ،انتشارات فردوس ،1363
3-حبیب السیر ،غیاث الدین خواندمیر ،خیام ،تهران ،1353
4-روضات الجنات ،معین الدین محمداسفزاری ،تصحیح محمدکاظم امام ،دانشگاه تهران ،1338
 5-روضه المذنبین وجنه المشتاقین ،احمدجام ،تصحیح علی فاضل ،انتشارات بنیادفرهنگ ایران ،1355،
6-ریاض العقول ،آیت الله سیدمحمدباقر طاهری شاهرودی ،مشهدمقدس ،چاپخانه حیدری ،تیر1356
 7-زبده التواریخ ،حافظ ابرو ،تصحیح سیدکمال حاج سیدجوادی ،تهران ،نشرنی ، 1372 
8-ستاره ای برکرانه خاک ،سیدهادی میرآقایی ،مشهد ،رستاخیز اندیشه ، 1385
9-ستارگان آسمان فقاهت ،غلام رضا مولانا ،میراث قلم ،1389
  10-شمس الشموس ،احتشام کاویانی ،بی جا ،1354
11-الشقائق النعمانیه فی علماء الدوله العثمانیه ،عصام الدین احمد طاش کبری زاده ، تصحیح سیدمحمد طباطبایی ، کتابخانه ،موزه و مرکز اسنادمجلس ،1389
 12-صحیفه نور،موسسه تنظیم و نشرآثارامام خمینی(ره) ،جلد نوزدهم ،چاپ سوم زمستان ،1379
13- فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی،  انوار ، عبدالله ، ، 1382
14-فهرست کتابخانه اهدایی محمدمشکوه به کتابخانه دانشگاه تهران ،علی نقی منزوی ،دانشگاه تهران ، 1330
15-فهرست کتابخانه مجلس ،عبدالحسین حائری ،1346
16- فهرست نسخه های خطی کتابخانه های ترکیه ،توفیق سبحانی ، نشر دانشگاهی ،1373
 17- قدرت ،سیاست و مذهب درایران عهدتیموری ،منز ،بئاتریس فوربز ،ترجمه دکتر جواد عباسی ،مشهد ،انتشارات دانشگاه فردوسی ،1390
18-کشف الظنون ،کاتب چلبی ،تصحیح محمدشریف الدین ،رفعت بیلگه ،1362ق
  19-گنجینۀ دانشمندان ،محمد ،شریف رازی ،کتابفروشی اسلامیه ،1352
  20-مطلع السعدین و مجمع البحرین ،عبدالرزاق سمرقندی ،تصحیح محمدشفیع ،لاهور کتابخانه گیلانی ،1360-1368
21-مجمل فصیحی ،فصیحی خوافی ،تصحیح محمود فرخ   ،مشهد ،کتابفروشی باستان ، 1341
22-مذکّر الاصحاب ،محمدبن بدیع بن محمدشریف سمرقندی ملیحای سمرقندی  تحقیق و تصحیح دکتر محمدتقوی ،کتابخانه تهران1390 
23-مفتاح السعاده ،طاش کبری زاده ،نشرالعربی ،قاهره ،1993
24-مقاله«تاریخچه کتاب وکتابخانه درایران »همایونفرخ ،رکن الدین ،دوره 4-7، دی 1346،
25-مقاله«هنرپروری و هنروری در دوره شاهرخ» یعقوب آژند ،نشریه تخصصی گروه تاریخ دانشگاه تهران ،ش3 ،1381
26-مقاله «فعالیت های عمرانی تیموریان در دوره سلطنت شاهرخ میرزا(1405م-1447)»اسماعیل آکا ،ترجمه اکبری صبوری ،رشد آموزش تاریخ ، دوره دوازدهم ،ش4، 1390
27-مقاله «ماخذشناسی‌ اسلامی‌» سیدكاظم‌ روحانی‌ كیهان‌ اندیشه‌، شماره‌ 5، فروردین‌ و اردیبهشت‌1365
28- مقاله «تاریخچه کتاب وکتابخانه در ایران» ،رکن الدین همایونفرخ ، مجله هنر ومردم ، ش 50، آذر 1345،
29-نفحات الانس ،تصحیح دکترمحمودعابدی ،انتشارات اطلاعات ،1370
30-وفیات العلما یا دانشمندان اسلامی ،حسین جلالی ،(بی تا) ، مشهد مقدس ،چاپخانه خراسان   
    31-هدیه العارفین ،اسماعیل پاشا بغدادی ،دارالکتب العلمیه ،بیروت ، 1405ق     

نوشته شده در تاریخ یکشنبه 6 اردیبهشت 1394    | توسط: بسطام نیوز    | طبقه بندی: بسطام، اخبار شهرستان بسطام، مشاهیر شهرستان بسطام، مجموعه تاریخی بسطام،     |
نظرات()