سیدهادی میرآقاییسیدهادی میرآقایی: فاضل بسطامی به شهادت آثار و تالیفاتش، عاشقانه به اهل بیت(علیهم السلام) عشق می ورزیده است .برای اثبات این مدعا کافی است به آثار و تالیفات بسطامی، که دربارۀ حضرت امام حسین(ع) و حضرت علی بن موسی الرضا(ع) و مطالبی که در خلال کتاب هایش دربارۀ ائمه هدی آورده نگاه کنیم .

ایشان در اواخر عمر از این که عمرش را صرف جمع آوری اخبار و آثار ائمه کرده است اظهار خرسندی می کند و خدا را سپاس می گوید .
وی حال خود را این گونه توصیف کرده است: «خود را از جمله اقل خدام و جاروب کشان آن بهشت فردوس مقام (امام رضا) می شمارم و شب و روز به عتبه بوسی آن سرور عالمیان مشرف می شوم »1 و در جایی دیگر نوشته است «شکر می نمایم خدواند عالم را بر این نعمت عظیمی که مجاورت روضه عرش درجه حضرت امام رضا(ع)روحی و روح العالمین له الفدا باشد و فراغت از مشاغل دنیا از قضاوت و رفت و آمد با اهل عرف و مخالطه با اشخاص بی ثمر و آلوده شدن به گرفتن وظیفه و مستمری و بهترین اوقات صرف در جمع اخبار و آثار ائمه اطهار(علیهم السلام) صرف می نمایم و از مشاغل اهل عمایم که مردم به ایشان رجوع دارند اشتغال ندارم و خود را فارغ البال نموده شب و روز در گوشه منزل خود باب آمد و شد به روی خود مسدود نموده به جمع اخبار اشتغال دارم و علمای واردین در این ارض فیض قرین را هر گاه مطلع شوم به قدر مقدور دید و بازدید می نمایم زیرا که ثمرات این عمل بسیار و فیض آن بیشمار است»2
یا خوانندگان عزیز به مقدمه بسطامی در کتاب «تحفه الحسینیه» که علت تالیف کتاب و وجه تسمیۀ آن را توضیح داده توجه کنند که چقدر با خلوص نیت و از سرارادت و شوق دست به تالیف کتاب زده است .یا به یکی از سروده های وی دربارۀ امام حسین(ع) یا به وقف نامۀ بسطامی که برای تعزیه داران آقا اباعبدالله تنظیم و نوشته شده است توجه کنند با عقیده نویسنده مقاله همراه خواهند شد.

چگونگی تالیف کتاب «تحفه الحسینیه»

بسطامی در مقدمه کتاب درباره چگونگی تالیف کتاب نوشته است« چنین گوید مستغرق بحر عصیان و نادانی و گم گشتۀ وادی ضلالت و نافرمانی نوروزعلی بن محمدباقر بسطامی که چون شمار عمر پرشتاب از عهد جوانی و شباب قریب به اربعین رسید بنابر مضمون حدیث شریف «موتوا قبل ان تموتوا »تفکر نمودم که عمری به بطالت گذرانیدم و غیر تضییع عمر زادی به جهت معاد تحصیل ننمودم و عصیان و جرایم خود را به مرتبه مشاهده نمودم که گفته اند :

آیۀ «لاتقنطوا من رحمه الله »شد گره                      به زبان جبرئیل از شرم عصیان های من آری
 ***
گنهی دارم که شب ایمان شکند                            بازار تمام بت پرستان شکند
وزن گنهم اگر به میزان سنجند                               ترسم که به روز حشر، میزان شکند

با خود در بوتۀ تفکر و تحیر بودم که آیا شست و شوی صحیفۀ عصیان و جرایم بیکران خود را به کدام آب رحمت نمایم و به چه نحو خود را از لجّۀ این معاصی نامنتاهی بیرون سازم عقل که راهنمای ساحر نجات است دستم را گرفت که ای غافل کوردل و ای بوالهوس جاهل تا کی در بحر تحیر حیرانی و تا چند در پیدای ناامید جهالت سرگردانی مگر نمی دانی که عاصیان را شفیعی است که هر آن فیض کامل شفاعتش هزار هزار چون تو عاصی خاطیرا از ورطۀ عقاب به رضوان صواب کشانیده در هر زمانی لطف شامل عنایتش گروه گروه چون تو روسیاها را از درکات عذاب به درجات ثواب رسانیده زیرا که در روز الست با خداوند بالا و پست عهدی بسته که مستغرقین بحر عصیان را ازدرکات نیزان نجات دهد سعی نما که شاید خود را به تحت قبۀ مطهرۀ منورۀ او رسانی و این روسیاه را به تقبیل عتبۀ عرش درجه او سفید نمایی زیرا که حدیث شریف « من زار [قبر]الحسین فی یوم عاشورا کان کمن زارالله تعالی فوق عرشه » درشان او است و «الشفا فی تربته واجابه الدعا تحت قبه الائمه من ذریته » از خصایص اوست و «موضع قبره معراج الملائکه الی السما والنظر الی فوق قبه غفران الذنوب »از فضایل و مدایح و مناقب او است چون این مژده غم ز دواوین نوید دلگشا از آن شنیدم مشعوف و مسرور شدم و عزم عتبه بوسی آستان ملائک پاسبان عرش نشان آن سرور نمودم در این اثنا بازعقل بانگ زد که ای بی خرد بی شعور
سرزده داخل مشو، میکده حمام نیست                   حرمت پیرمغان بر همه کس لازم است

از موری کمتر مشو و فکر تحفه شو شاید که در بارگاه سلیمان کربلا منظور نظر شوی و تحفه ای که پسندد درگاه خدام آستان عرش نشان آن سرور شود به نظر رسید مگر این که کتابی در فضایل و مناقب و مصائب آن سرور عالمیان تالیف شود و بعد از اتمام «تحفه الحسینیه» شود.
لهذا شروع در این صحیفۀ منیفه و نسخۀ شریفه نمودم و بعد از اتمام مجلد اول از این کتاب مستطاب با قدم صدق و ارادت مرحله پیمای طریقت سعادت گردیدم و از مشهد مقدس رضوی در یوم یکشنبه هشتم شهر ذی القعده سنۀ 1261 احرام طواف مرقد منور معطر آن سرور عالمیان را بستم که شاید پشت خم شده از بار گناهم در رواق آن سرور که پشت پناه عاصیان است راست شود و روی سیاهم به تقبیل عتبه عرش درجه آن حضرت که ملجا روسیاهان است سفید شود و چشم بی نورم به مشاهدۀ قبه الاسلام حسینی که نظر به آن باعث آمرزش گناهان است پرنور شود و زبان حالم در آن مقال گویان این مقال شود.

صبحی که از طلیعۀ انوار کربلا                                   پرنور گشت دیدۀ زوار کربلا
صبح نشاط در نظرم ،شام تیره شد                           از صبح تیره فام شب تار كربلا
دیدم به چشم خویش كه نرگس در آن زمین                بگریستى چو دیدۀ بیمار كربلا
سرخ است گر خطّ جوانان هاشمى                            از سبزه زار صحن سمن زار كربلا3

بعد در مقدمه جلد دوم همین کتاب نوشته است کتاب را به عتبات عالیات بردم و دوست داشتم کتاب مزبور مورد عنایت امام حسین (ع) یا حضرت علی(ع) قرار گیرد تا شبی در خواب دیدم که فردی آمد و خودش را به نام حاجی قاسم گلپایگانی، معرفی کرد و مژده داد که من نمایندۀ زایرین هستم و کتابت مورد قبول حضرت امیرالمونین قرار گرفته است 4


آثار بسطامی را از نظر موضوع می توان به سه دسته تقسیم کرد:

الف: دربارۀ زندگی و شرح قیام حضرت امام حسین(ع):

- امواج‌ البكاء: موضوع‌ این‌ اثر گریه‌ های‌ امام‌ حسین‌(ع) در كربلا و علت‌های آن‌ است‌ . این‌ كتاب‌ در یك‌ طوفان‌ و چهار موج‌ تنظیم‌ شده‌ است‌.تاریخ‌ تألیف‌ این‌ كتاب‌ سال‌  1285  قمری است‌ و در سال‌ 1288 ه.ق‌ به‌ چاپ‌ رسید. نسخۀ خطی کتاب مزبور را آقای مجتبی خورشیدی، استنساخ کرده و به چاپ رسانده است. نگارنده دو نسخۀ خطی از این کتاب به دست آورده است: 1-نسخۀ خطی  با خط نستعلیق در کتابخانه مجلس شورای اسلامی با شماره ir۱۰-۲۰۶۶۲  2-نسخۀ دیگری که کاتب آن، محمدعلی خوانساری با خط نسخ نوشته است و ضمیمۀ کتاب «زبده المصائب» احمد ساغر در سال 1287 در کارخانۀ آقامیرزاعلی اکبر مشهدی در تهران چاپ شده است و با شمارۀ ۲۲۳۵۷ در کتابخانۀ مرکزی آستان قدس نگهداری می شود.

کتاب مزبور به دو شیوه چاپ شده است :
1- آقای مجتبی خورشیدی کتاب را بازنویسی کرده و انتشارات طوبای محبت در 1393چاپ کرده است
2- آقای علی جمال اشرف کتاب را به زبان عربی ترجمه کرده است 

2-التحفه‌ الحسینیه‌: این‌ اثر دربارة‌ وقایع‌ كربلا و اسرار شهادت‌ است‌ كه‌ در مجلس‌هایی‌ مرتب‌ شده‌ است‌. فاضل‌ این‌ كتاب‌ را در سال‌1261 نوشته‌ و در سال‌ 1288 به‌ چاپ‌ رسانده‌ است‌. وی‌ در سیزده‌ روز اوّل‌ محرم‌ سال‌ 1271 گزیده‌ای‌ از این‌ اثر را فراهم‌ آورد و آن‌ را الوجیزه‌ نامید.

بسطامی دربارۀ وجه تسمیۀ کتاب مزبور، مقدمه ای مبسوط نوشته است که قبلا آوردیم .وی دربارۀ منابع کتاب نوشته است « از کتب معتبر قدمای اصحاب رضوان الله علیهم مثل :«کامل الزیاره» جعفربن قولویه و «[اصول]کافی »محمدبن یعقوب کلینی و« ارشاد »شیخ مفید و «تهذیب» و «مجالس» شیخ طوسی و «احتجاج » شیخ طبرسی و «لهوف» سیدابن طاووس و از کتب متاخرین مثل:« بحارالانوار» علامه مجلسی و سایر کتب اخبار ایشان و «عوالم العلوم» فاضل تونی و «منتخب» شیخ طریحی و «محروق القلوب» فاضل نراقی و «مخزن البکا» محدث برغانی و از کتب مراثی مثل: لسان الذاکرین و روضه الحسینیه و طوفان الکا و عین البکا و غیر این کتب از کتب معاصرین و کتب تواریخ خاصه کتاب ابی مخنف، استفاده شده است .5

کتاب در دو جلد تهیه شده و در یک مجلد به چاپ رسیده است بسطامی در این مورد نوشته است « مطالب کتاب را دو جلد نمودم جلدی در احوال سیدالشهدا روحی له الفدا تا وقت شهادت آن حضرت و جلدی در احوال اهل بیت آن سرور تا زمان ورود شان به مدینۀ طیبه»
این نسخه  مشتمل بر یک مقدمه و چهارده  فصل و خاتمه است
در مقدمه سه مطلب ذکر می شود: مطلب اول در بیان ولادت با سعادت آن سرور است مطلب دوم در ثواب گریستن و گریاندن و مغموم و مهموم بودن در مصیبت آن سر و رو بیان گریستن از خوف جناب اقدس الهی و بیان انواع گریه ها مطلب سوم در ذکر بعضی از اخبار که مشتمل است بر فضایل و مناقب آن سرور که اغلب آن اخبار مُبکی و محرق قلوب شیعیان است.

فصل اول، در بیان خروج حضرت سید الشهدا از مدینۀ متبرکه و نزول به مکۀ معظمه و در آن سه مجلس بیان می شود
فصل دوم، در بیان فرستادن آن حضرت مسلم بن عقیل را به جانب کوفه و ذکر شهادت آن سرور  
فصل سوم، در بیان شهادت دو فرزند مسلم بن عقیل، به روایت شیخ صدوق و مجالس المومنین و شهیدثانی
فصل چهارم، در بیان توجه آن سرور از مکه به سوی عراق و واقعات بین راه تا نزول به صحرای کربلا
فصل پنجم، در بیان وقایع  جانسوزی که بعد از نزول به زمین کربلا تا شب عاشورا روی داد.
فصل ششم، در بیان حکایات و واقعات غم اندوه شب عاشورا
فصل هفتم، در بیان بعضی از حکایات جانسوز و  واقعات غم اندوه صبح روز عاشورا و بیان مبارزه و جهاد جمعی از اصحاب بنی اعمام و برادرزاده ها
فصل هشتم، در بیان ذکر شهادت جناب حضرت قاسم بن حسن(ع) حضرت عباس

اختتام کتاب به ذکر هفتاد دو معجزۀ از آن سرور

جلد اول کتاب آن گونه که بسطامی درآخرجلداول نوشته است در ساعت 5شب عیدفطر سال1261 درحرم مطهرامام رضا(ع) تمام شده است . و 252صفحه دارد
جلددوم از صفحۀ 253 شروع تا 415صفحه خاتمه می یابد
نسخۀ خطی از جلد اول کتاب «تحفه الحسینیه» را کاتبی به نام محمدحسین بن ملامحمد ساکن خیابان علیا از محله های قدیمی مشهد  در16جمادی الاول  1263قمری کتابت کرده که باشمارۀ 7441در کتابخانه دانشکده الهیات مشهدنگهداری می شود .

جگونگی چاپ کتاب
فاضل بسطامی دربارۀ چاپ کتاب ، مطالبی را درتحفه الرضویه نوشته است که جالب است
«در ایام محاصرۀ مشهد مقدس رضوی ، علی مشرّفها آلاف التحیه والسلام، که سنۀ 1265 اول آن بود در خانه، گندم به قدر تدراک سال نداشتم و جلد اول تحفه الحسینیه را شخصی از این عاصی گرفته بود که به عوض آن یک صد من گندم بدهد و به وعدۀ او خاطر جمع بودم تا این که روزی درپیش روی ضریح مقدس منّور آن سرور ابرار ، ایستاده بودم و زیارت جوادیه می خواندم که در آن حین، آدم آن شخص که تحفه الحسینیه را گرفته بود که گندم بدهد کتاب را به حقیر داد و از زبان او گفت که گندم نتوانستم به شما بدهم، کتاب خود را بگیر .
به محض این مقال، رقّتی بر این عاصی، فی الحال، روی داد و عرض نمودم یا مولا، گندم انبار شما را طایفۀ ترکمانیّه و فسّاق و فجّار می خوردند و این عاصی در مدایح و مصایب جدّ شما این کتاب را تالیف نموده و علاوه از مال خود، مبلغی خرج کتابت و کاغذ و جلد نموده ام به جز جناب شما در این زمان، از این ناتوان کیست که طالب این کتاب باشد .
کتاب را متّصل به ضریح مقدس گذاشتم و عرض کردم کتاب را به شما می دهم و از شما گندم می خواهم بعد از گریه و الحاح بیشمار از روضۀ منوّر آن سرور اخیار بیرون آمده، بدون اراده و اختیار به منزل یکی از احبّا رفتم. بعد از طیّ تعارفات و اطلاع ایشان از این مرحله در همان ساعت، یک صد من آرد به حقیر دادند که پول آن را بعد از رفع محاصره اخذ نمایند و چند روز بعد از این مقدمه، روزی در روضۀ عرش درجه، یکی دیگر از اصدقا به این عاصی فرمودند که: مرحوم حاجی حسین تهرانی به من وصیّت نموده که هروقت حوالی (= منزل) او را بفروشم از تنخواه حوالی او جلدین تحفه الحسینیه را وقف نمایم و تولیت آن را به خودت واگذارم. هرگاه نسخۀ موجود را بیاوری که حال حوالی او در معرض بیع است .حقیر جلدین تحفه الحسینیه را حاضر نموده ایشان خریدند و قیمت آن را گندم دادند و از التفات آن سرور تا مدّت طول محاصره بلکه زیادتر آرد و گندم داشتم بلکه اعانت بعضی از مجاورین را نیز از آن نمودم6

3- سرور العارفین‌: در احوال‌ مختار است‌ و در یك‌ مقدمه‌ و چهارده‌ باب‌مرتب‌ شده‌ است‌. كتاب‌ در سال‌ 1265 نوشته‌ شده‌ و از كتاب‌ سرورالمؤمنین‌ میرزا هادی‌ نایینی‌ استفاده‌ برده‌ است‌. آقابزرگ تهرانی نوشته است « من نسخۀ خطی آن را به دست خط مولف نزد پسرش ملاصادق دیدم »7کتاب در یک مقدمه و چهارده باب است. نسخه ای با دستخط مولف در کتابخانه مدرسه نواب مشهد نگهداری می شود  
4- سفینه‌ النجاه‌: آیت‌ الله بحرالعلوم‌ (۱۱۵۵ ق. کربلا - ۱۲۱۲ ق. نجف) مضامین‌ دوازده‌ بند از تركیب‌ بندمحتشم‌ كاشانی‌ را به‌ عربی‌ برگردانده‌ با این‌ مطلع‌:
الله اكبر ماذا الحادث‌ الجلل                               ‌          فقد تزلزل‌ سهل‌ الارض‌ و الجبل‌
فاضل‌ یازده‌ بند این‌ منظومه‌ را به‌ فارسی‌ ترجمه‌ و شرح‌ كرده‌ است‌.وی‌ در مقدمه‌ كتاب‌ نوشته‌ است‌: «به‌ بند دوازدهم‌ برنخوردم‌ و یك‌ صد وسی‌ و دو بیت‌ را شرح‌ كردم‌.»
تاریخ‌ تألیف‌ این‌ اثر 27 ذی‌ القعدة‌ 1281 است‌ و پنج‌ سال‌ بعد در سال‌1286 بعد از بازگشت‌ فاضل‌ از مكّه‌ به‌ چاپ‌ رسید. نسخه ای از این کتاب که با خط نسخ نوشته شده ودرسال 1286چاپ سنگی شده است باشمارۀ 42376درکتابخانۀ مرکزی آستان قدس رضوی نگهداری می شود

برخی از مطالب کتاب
پیشگفتار
مقدمه: در بیان احوال مرحوم بحر العلوم ، و تاریخ ولادت و(ص21)
تألیف مولف در مراثی و بیان تعزیه داری( ص22)
در آداب تعزیه داری و طریقه اهل معصیت(ص23)
جواز پاره نمودن جامه در ماتم پدر و برادر(ص24 )
نسوختن سیه دختر دهنوی که در ایام عاشورا دست بر سینه می زد(ص25)
قاعده تسامح در ادله سنن و کلام صاحب مدارک(ص ۲۷ )
اخباری که دلالت دارد برجوازاجرت گرفتن در تعزیه داری کردن(ص29)
ایراد مقدس اردبیلی (ره) و غیره که استناد نموده از حرمه غنا مراثی را( ص ۳۰ )
احادیث حرمه غنا وکلام مقدس اردبیلی(ص31)
در آداب اهل منبر و روضه خوان که باید ده چیز را دارا باشد(ص38)
فقره زیارت اول رجب که مضموم شعر بحر العلوم است و بیان آن (ص39)
وجه اضطراب و تزلزل ایشان در مصیبت آن سرور در این که در سه موضع (ص40)
حدیث فاطمه (س) در غارت خیام وآوردن اهل بیت به جانب عمر سعد( ص 41)
ورورد اهل بیت به قتلگاه وجدا نمودن سرهای شهداء رضوان الله علیهم اجمعین(ص ۴۲ )
خروج آه سوزناک از قلب شیعیان و احادیث طینت( ص ۴۳ )
احادیث طینت و خبر دادن جبرئیل عطش آن سروربه حضرت آدم (ع) ( 44)
تحریص نمودن عمر سعد لشکر را به مقابله آن سرور و ورود آن سرور به شریعه فرات( 45) ورود آن سرور به شریعه فرات( ۴۶ )
صیحه و ناله و گریه که آن حضرت در مصیبت علی اکبر (ع) نمودند ( ۵۳ )
یوم عاشورا قیامت کبری و محشر عظمی است (۵۹ )
افعال مردم در مصیبت داری آن سرور ایام عاشورا( ۶۰ )
سِّرلااله الله در ماه رجب و مشابهت خاک کربلا به آن (  ۶۷ )
بیان سفینه النجاه و حدیث ابی بن کعب ( ۶۸ )
سرّ دفن نشدن آن سرورتا سه روز( ۱۰۹ )
در قرائت نمودن سرمقدس آن حضرت سوره کهف را( ۱۱۰ )
کیفیت ورود سرهای شهدا را به شام خراب( ۱۱۱ )

5- لؤلؤه‌ البحرین‌ فی‌ ذكر مناقب‌ الحسین‌: این‌ كتاب‌ مختصر و خلاصه‌سفینه‌ النجاه است‌. بسطامی ‌ در مقدمه‌ چنین‌ نوشته‌: «چون‌ شرح‌ تركیب‌ بندبحرالعلوم‌ مبسوط‌ بود خواستم‌ وجیزه‌ای‌ كه‌ مشتمل‌ بر معانی‌ الفاظ‌ وكلمات‌ دُرربار آن‌ سیّد جلیل‌ باشد بنویسم‌ تا جمیع‌ قاریان‌ مراثی‌ وذاكرین‌ استفاده‌ كنند و آن‌ صحیفه‌ پیوسته‌ در جیب‌ بغل‌ ایشان‌ باشد.»
آقا بزرگ‌ تهرانی‌ نوشته‌ است‌:
من‌ این‌ اثر را با خط‌ مؤلف‌ نزد فرزندش‌ حاج‌ ملاّصادق‌ دیدم‌ كه‌ بر آن‌جمعی‌ از علما تقریظ‌ نوشته‌ بودند از جمله‌ میرزا نصر الله شیرازی‌، میرزا نصرالله تربتی‌، ملاّ محمدعلی‌ شاهرودی‌، ملاّ محمدكاظم‌ همدانی‌ مشهدی‌.8 این کتاب با ضمیمۀ کتاب دیگری از فاضل بسطامی به نام «وسیله النجات »درتاریخ 1300ق باخط نسخ ، چاپ سنگی شده است و با شماره 9662 در کتابخانۀ مرکزی آستان قدس رضوی موجوداست
6- نجات‌ الخافقین‌: مؤلف‌، احادیث‌ فضیلت‌ زیارت‌ مرقد امام‌ حسین(ع) را از كتب‌ معتبر علما و محدثان‌ گردآوری‌ كرده‌ و آن‌ را در یك‌ مقدمه‌ و هشت‌ باب‌ مرتب‌ كرده‌ است‌. وی‌ این‌ كتاب‌ را در ایام‌ مجاورت‌ در كربلا(1261) به‌ زبان‌ عربی‌ نوشته‌ است‌.

7- وسیله النجاه‌: این‌ كتاب‌ در بیان‌ مقتل‌ و به‌ زبان‌ فارسی‌ و مرتب‌ بر ده‌ باب‌ است‌. تاریخ‌ شروع‌ تألیف‌ اوّل‌ محرم‌ 1271 و تاریخ‌ پایان‌ آن‌ آخر ماه‌محرم‌ همان‌ سال‌ است‌. این‌ اثر را غلام‌ حسین‌ خوانساری‌ به‌ خط‌ نسخ‌ نوشته‌ و در سال‌ 1296 چاپ‌ شده‌ است‌. دو نسخۀ خطی از این کتاب: یکی با کتابت سید جواد؟ با خط نستعلیق و با شمارۀ 8415م و دیگری با خط نستعلیق شکسته بدون نام کاتب با شمارۀ 2073گ در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی است و یک نسخه نیز با خط بسطامی که تاریخ شروع کتابت آن اول محرم 1271ق و اتمام آن، روز13 محرم همان سال است و با شمارۀ 2376 در کتابخانه مدرسۀ اسماعیلیه شاهرود نگهداری می شود.

قریحه‌ و ذوق‌ شاعری‌ فاضل‌

به‌ هنگام‌ پژوهش‌ و تورق‌ كتاب های‌ فاضل‌ بسطامی به‌ مثنوی‌ زیبایی‌ برخوردم‌ كه‌ آن‌ جناب‌ دربارۀ ارادت خود به حضرت امام حسین(ع) سروده‌ است‌:
وصیّت‌ كند فاضل‌ بی‌ نوا                                           زمانی‌ كه‌ شد وارد نینوا
به‌ یاران‌ ایمانی‌ پاك‌ دین‌                                           حقیقت‌ شناسان‌ عین‌ الیقین‌ 
چو من‌ بگذرم‌ زان‌ جهان‌ دودر                                    به‌ من‌ باز سازید باب‌ دگر
همان‌ باب‌ رحمت‌ كه‌ در عالمین‌                                 رسد فیض‌ حق‌ از جناب‌ حسین‌
بكوشید كاندر دم‌ احتضار                                          همین‌ بر زبانم‌ بود نام‌ یار
خدا را بریدم‌ سوی‌ نینوا                                           كه‌ هستم‌ من‌ از نینوا بی‌نوا
نوایی‌ نمایید از غم‌ نوا                                             بشویید جسمم‌ به‌ اشك‌ عزا
گذاریدم‌ ای‌ دوستان‌ ساعتی‌                                    به‌ ماتم‌ سرایش‌ كنم‌ راحتی‌
بپاشید سِدرَم‌ از آن‌ خاك‌ پاك‌                                    زخاكش‌ معطر كنیدم‌ مغاك‌
كفن‌ را  زدستمال‌ اشك‌ عزا                                      بسازید و سازیدم‌ از غم‌ رها
نویسید بر آن‌ همین‌ یك‌ سخن‌                                  كه‌ مذكور گردد به‌ هر انجمن‌:
كه‌ داده‌ به‌ محشر خدا اذن‌ عام                                  ‌شفاعت‌ به‌ نام‌ حسین‌ و السّلام
به‌ روز قیامت‌ همه‌ خاص‌ و عام‌                                  زفیض‌ حسینی‌ شود شادكام‌
چهل‌ تن‌ زرندان‌ پیمانه‌ زن‌                                        شهادت‌ كنند این‌ چنین‌ بر كفن‌
كه‌ این‌ سگ‌ به‌ كوی‌ حسین‌ راه‌ داشت‌                      به‌ ماتم‌ سرایش‌ غم‌ و آه‌ داشت‌
به‌ دستش‌ قلم‌ در مصایب‌ بُدی                                 ‌به‌ چشمش‌ نگه‌ در مناقب‌ بُدی‌
زبانش‌ به‌ ذكر حسین‌ باز بود                                    دو گوش‌ از عزایش‌ پرآواز بود
همین‌ بود وردش‌ به‌ صد شور و شین‌                         كه‌ مظلومم‌، آقا حسینم‌، حسین‌
به‌ تابوت‌ نی‌ جسم‌ زارم‌ نهید                                   كه‌ نی‌ بود تابوت‌ شاه‌ شهید
غریبانه‌ نعشم‌ سوی‌ مقبره‌                                      برند عاشقان‌ حسین‌ یكسره‌
سپاریدم‌ آن‌ دم‌ به‌ صد شور و شین‌                           به‌ خاكی‌ كه‌ آیدشمیم‌ از حسین‌
یكی‌ مهر و تسبیح‌ از آن‌ سرزمین                              ‌خدا را نهیدم‌ به‌ رخ‌ یا جبین‌
دو چوب‌ از نخیل‌ حریم‌ حسین‌                                  جریده‌ كنیدم‌ كه‌ در عالمین‌
بدانند كاین‌ چوب‌ یار من‌ است‌                                 به‌ هر دو سرا غمگسار من‌ است‌
بجویید خشتم‌ زبهر لحد                                          چو آن‌ خشت‌ كز خاك‌ كویش‌ بود
ملقِّن‌، همین‌ نام‌ شاه‌ شهید                                   مكرّر كند تا شوم‌ روسفید
زمرد و ز زن‌ در شب‌ وحشتم                                    ‌نیاید كسی‌ بر سر تربتم‌
مگر روضه‌ خوانان‌ بزم‌ عزا                                        نوازند آهنگی‌ از نینوا
كه‌ اعضایم‌ از نینوا پرنوا                                           شود خاك‌ قبرم‌ همه‌ كربلا
شود تربتم‌ گلْسِتان‌ ارم‌                                          رسد روح‌ راحت‌ از آن‌ دلبرم‌

شعر مزبور در آخر دو کتاب : «ذخیره المعاد »9 و «تحفه الرضویه »10درج شده است 

وی‌ قبل‌ از مرگش‌ در دو تاریخ‌ جداگانه‌ یكی‌ در سال‌ 1297 و دیگری‌ در سال‌ 1308 دو وقف‌ نامه‌ نوشته‌ است‌ كه‌ اوّلی‌ در باب‌ چهارم‌ كتاب‌ فردوس‌ التواریخ‌ ثبت‌ و درج‌ شده‌ است‌ و دومی‌ با خط‌ فاضل‌ در مجموعه‌ خطی‌ با شمارة‌ 734 در كتابخانه‌ مسجد گوهرشاد نگهداری‌ می‌شود.11
فاضل بسطامی چند کتاب نیز با موضوع شرح حال امام رضا(ع) و معجزات آن بزرگوار به  نام های 1-تحفه الرضویه 2-وسیله الرضوان 3-فردوس التواریخ 4-خصائص الرضویه نوشته است .

یاددداشت ها
1- خصائص الرضویه، مشهد، کتابخانه مسجد گوهرشاد، ش 442گ، برگ 641
2- همان ، برگ 65
3- تحفه الحسینیه ، چاپ 1288 ، جلداول ، ص3
4- همان ، 4
 5- همان ،   1/3
6- تحفه الرضویه ، چاپ 1288، 193-194
7-  الذریعه ، جلد12 ص 175
8- الذریعه  ، جلد 12 ،  203-204
9-  ذخیره المعاد ،1269ق، 282-283
10- تحفه الرضویه ، 1288ق ، برگ 123
 11- برای رویت و قرائت وقف نامه رک : میرآقایی ، فاضل بسطامی وفهرست کتب خطی وقفی او به کتابخانه آستان قدس رضوی ، 216-217

منابع

الف: کتاب های چاپی
فاضل بسطامی ، ملانوروزعلی ، تحفه الرضویه ، تهران ،  1288 ق ، چاپ سنگی
-----------------------، تحفه الحسینیه ، 1288ق ، چاپ سنگی
-----------------------، ذخیره المعاد ،  1269ق ، چاپ سنگی
تهرانی ،آقابزرگ ،الذریعه جلد12،دارالضواء ،بیروت ،1406ق
میرآقایی ، سیدهادی ، بسطام نامه ، مشهد ، سیمرغ خراسان ، 1387

    ب : نسخ خطی
فاضل بسطامی ، ملانوروز علی ، خصائص الرضویه ، مشهد مقدس ، کتابخانه مسجد گوهرشاد، ش 442گ ، 1307ق
پ: مقالات
میرآقایی ، سیدهادی ، فاضل بسطامی وفهرست کتب خطی وقفی او به کتابخانه آستان قدس رضوی، آینه میراث ، 1393، ضمیمه 36،

(  خوانندگان محترم برای مطالعه کامل مقاله ، به دو فصلنامه صحیفه اهل بیت، ش2، زمستان 1394، صص 259-270  مراجعه کنند)
 

نوشته شده در تاریخ جمعه 12 آذر 1395    | توسط: بسطام نیوز    | طبقه بندی: بسطام، شهرستان بسطام، مشاهیر شهرستان بسطام،     |
نظرات()